ISTNIENIE OBDARZONEGO WOLNOŚCIĄ. SZKIC Z ZAKRESU ANTROPOLOGII FIODORA DOSTOJEWSKIEGO, 221-226, doi.org/10.26881/srg.2017.4.15

Piotr Koprowski

Abstrakt


Being given the freedom. On Fyodor Dostoevsky’s anthropology

The article contains some reflections on the problem of freedom of the human individual in Fyodor Dostoevsky’s thought. According to the Russian writer and thinker, the world is not fully cognizable and therefore one searches in himself for the things one cannot find in this world. One searches for freedom and things related to it. Freedom has certain limits within the created reality, however when it opens to God, it becomes
unrestricted. The Russian thinker emphasized that the human freedom should be based on the foundation of Christ. Otherwise, freedom becomes captivity, lawlessness. The latter always leads to evil. The human individual who voluntarily and consciously surrenders to evil, annihilates himself, begins the way to nothingness, emptiness and
death. However, one can always “recover”, take responsibility for misdeeds and atone.

Key words

Anthropology, freedom, man, Christ, lawlessness, good, evil.

Abstrakt

W artykule przedstawiono kilka refleksji na temat problemu wolności jednostki ludzkiej w myśli Fiodora Dostojewskiego (1821–1881). Świat nie jest, zdaniem rosyjskiego pisarza i myśliciela, do końca poznawalny i stąd człowiek szuka w sobie tego, czego nie może odnaleźć w tymże świecie. Szuka wolności i tego, co się z nią wiąże. Wolność ma w obrębie rzeczywistości stworzonej określone granice, lecz, kiedy otwiera się na Boga, staje się nieograniczona. Myśliciel podkreślał, że ludzką wolność należy oprzeć na fundamencie Chrystusa. Jeśli tak się nie dzieje, zamienia się ona w swoje przeciwieństwo, czyli w niewolę, staje się samowolą. Ta ostatnia zaś zawsze prowadzi do zła. Jednostka ludzka, która dobrowolnie i świadomie ulega złu, unicestwia samą siebie, wchodzi na drogę nicości, pustki i śmierci. Zawsze jednak może się ona na powrót „odzyskać”, przyjąć odpowiedzialność za złe czyny i podjąć pokutę.

Słowa kluczowe

Antropologia, wolność, człowiek, Chrystus, samowola, dobro, zło

Bibliografia


Bouyer L. Wprowadzenie do życia duchowego. Zarys teologii ascetycznej i mistycznej. Przeł. L. Rutowska. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1982.

Bouyer L. Wprowadzenie do życia duchowego. Zarys teologii ascetycznej i mistycznej. Przeł. L. Rutowska. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1982.

Dobieszewski J. (red.). Wokół Tołstoja i Dostojewskiego. Warszawa: Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, 2000.

Dostojewski F. Bracia Karamazow. Powieść w czterech częściach z epilogiem. Przeł. A. Wat. Seria Biblioteka Klasyków. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1984.

Dostojewski F. Dziennik pisarza. Przeł. M. Leśniewska. T. 1: 1847–1874. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy. Warszawa 1982.

Dostojewski F. Idiota. Seria Biblioteka Klasyków. Przeł. J. Jędrzejewicz. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1984.

Dostojewski F. Listy. Przeł. Z. Podgórzec i R. Przybylski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979.

Dostojewski F. Notatki z podziemia. Gracz. London: Puls Publications – Warszawa: Puls, 1992.

Dostojewski F. O literaturze i sztuce. Wybór i przekład M. Leśniewska. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1976.

Dostojewski F. Zbrodnia i kara. Przeł. Cz. Jastrzębiec-Kozłowski. Seria Biblioteka Klasyków Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1984.

Evdokimov P. Gogol i Dostojewski, czyli zstąpienie do otchłani. Przeł. A. Kunka. Bydgoszcz: Wydawnictwo Homini, 2002.

Evdokimov P. Szalona miłość Boga. Przeł. M. Kowalska. Seria Kościół Wschodni. Białystok: Bractwo Młodzieży Prawosławnej w Polsce, 2001.

Leloup J.-Y. Hezychazm. Zapomniana tradycja modlitewna. Przeł. H. Sobieraj. Seria Religie i Kościoły. Kraków: Znak, 1996.

Lubac H. de. Dramat humanizmu ateistycznego. Przeł. A. Ziernicki. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004.

Sołowjow W. Wybór pism. T. 3. Poznań: „W drodze” – Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikanów, 1988.

Szestow L. Dostojewski i Nietzsche. Filozofia tragedii. Przeł. C. Wodziński. Warszawa: Czytelnik, 1987.




REDAKTOR NACZELNY / EDITOR-IN-CHIEF Prof. UG, dr hab. Katarzyna Wojan (Uniwersytet Gdański, Polska / University of Gdańsk, Poland)

ADRES REDAKCJI / EDITORIAL BOARD OFFICE Uniwersytet Gdańsk, Wydział Filologiczny, Neofilologia ul. Wita Stwosza 51, PL 80-308 Gdańsk E-mail: finkw@univ.gda.pl; marta.noinska@ug.edu.pl

WYDAWCA / PUBLISHER Uniwersytet Gdański, Wydział Filologiczny, Polska / Faculty of Languages, University of Gdańsk, Poland

© Copyright by the Authors and Editorial Board

Publikacja finansowana ze środków na utrzymanie potencjału badawczego Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Gdańskiego. This journal is sponsored by the Faculty of Languages, University of Gdańsk, Poland.

ISSN 2392-3644 (online), ISSN 2449-6715 (print)