Z filologii śledczej. Co i dlaczego przemilczano w procesie kanonizacyjnym Doroty z Mątów na temat Wielkiego Mistrza Konrada von Wallenrode?

Grzegorz Ojcewicz

Abstrakt


From criminal philology. What and why has been left unsaid about the Grand Master Konrad von Wallenrode in the canonization process of Dorothea of Montau?

Abstract

The author believes that during the canonization process of Dorothea of Montau in
Medieval times the papal committee knowingly and intentionally failed to deeply explore
the subject of one of the visions of the recluse of Kwidzyn, in which the Grand
Master Konrad von Wallenrode resides in hell, surrounded by five princes-demons. It
was supposed to signify Wallenrode’s corrupted spiritual life as a man and as a head of
the Teutonic fraternity. There are no files in the records of the case which would provide
any details for such behaviour of priests-commissars. However, the scarce mentions
found in the testimony of Master Johannes of Kwidzyn, according to the author,
only prompt one to solve this riddle, so important for the process and the Order of
Brothers of the German House of Saint Mary.

Key words
Dorothea of Montau, Konrad von Wallenrode, canonization process, Marienwerder
(Kwidzyn), the Teutonic Order in Prussia

Резюме

Из следственной филологии. Что и почему замолчали в канонизационном процессе Доротеи из Монтау на тему великого магистра Конрада фон Валленроде?

Автор считает, что в ходе средневекового канонизационного процесса Доротеи из Монтау папская комиссия сознательно и намеренно не углублялась в тему одного из видений квидзыньской затворницы, в котором великий магистр Конрад вон Валленроде пребывал в аду в окружении пяти князей-демонов, что должно было свидетельствовать о его плохой духовной жизни как человека и начальника тевтонской корпорации. В актах процесса не нашлись записи, которые бы подробно выясняли поводы такого поведения священников-комиссаров, а скупые намёки, находящиеся в показаниях Магистра Яна из Квидзына, только провоцируют, как считает автор, к выяснению этой важной для самого процесса и Ордена дома святой Марии Тевтонской – загадки.

Ключевые слова
Доротея из Монтау, Конрад фон Валленроде, канонизационный поцесс, Мариенверденр (Квидзын), Тевтонский орден в Пруссии

Bibliografia


Akta procesu kanonizacyjnego Doroty z Mątów od 1394 do 1521. Tłum. bp J. Wojtkowski, Olsztyn: [Julian Wojtkowski], 2014.

Bobińska H., Ojcewicz G. Zabójstwo wielkiego mistrza Wernera von Orseln. Kwidzyn: Kwidzyńskie Centrum Kultury – Gdynia: Wydawnictwo Region, 2015.

Borzyszkowski M. Błogosławiona Dorota z Mątowów, Olsztyn: Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1984.

Cierzniakowski P., Liguz J. Błogosławiona Dorota z Mątów.„Krople Historii” 2007, nr 8.

Epoka i życie błogosławionej Doroty z Mątów. Materiały I Sympozjum Dorotańskiego w Kwidzynie. Red. J. Wiśniewski. Elbląg: Diecezja Elbląska, 1996.

Górski K. Zakon Krzyżacki a powstanie państwa pruskiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, 1977.

Hagiografia polska. Słownik bio-bibliograficzny. Red. o. Romuald Gustaw OFM. T. 1. A–K. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1971.

Hochleitner J. Głębia zaufania. Dzieje życia i kultura błogosławionej Doroty z Mątów Wielkich. Elbląg: [Janusz Hochleitner], 1997.

Jan z Kwidzyna. Żywot Doroty z Mątów. Tłum. bp J. Wojtkowski. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2011.

Księga o świętach Mistrza Jana z Kwidzyna. Objawienia błogosławionej Doroty z Mątów. Tłum. bp J. Wojtkowski. Olsztyn: [Julian Wojtkowski], 2013.

Kujawska-Komender T. Wstęp do badań nad pismami Doroty z Mątaw. [W:] Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce. Red. ks. A. Schletz C.M. T. 5. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Teologicznego Księży Misjonarzy, 1957, s. 84–132.

Kwiatkowski S. Pobożność Doroty z Mątowów a środowisko społeczne. [W:] Epoka i życie błogosławionej Doroty z Mątów. Red. J. Wiśniewski. Elbląg: Diecezja Elbląska, 1996, s. 57–72.

Kwiatkowski S. Źródła wiedzy i autorytety religijne wśród ludności i duchowieństwa pogranicza pomezańsko-pomorskiego na przełomie XIV i XV wieku. [W:] Prace z dziejów państwa zakonu krzyżackiego. Red. A. Czacharowski. Toruń: Wydawnictwo UMK, 1984.

Leo J., Ks., Dzieje Prus. Z braniewskiego wydania roku 1725 przełożył bp Julian Wojtkowski. Olsztyn: [Julian Wojtkowski], 2008.

Leszczyńska K., S.M. Najcenniejszy klejnot. Proces kanonizacyjny Doroty z Mątów Wielkich. Olsztyn: [Dariusz Sonak], 2015.

Leszczyńska K., S.M. Średniowieczna Święta a człowiek XXI wieku. Kulisy powstawania książki o błogosławionej Dorocie. [W:] Kwidzyńska rekluza. Uniwersalne i regionalne przejawy kultu błogosławionej Doroty z Mątów Wielkich. Red. J. Hochleitner. Kwidzyn: Towarzystwo Miłośników Ziemi Kwidzyńskiej, 2014, s. 271–276.

Leszczyńska K., S.M., Z całego serca. Z wszystkich sił. Opowiadanie o życiu bł. Doroty z Mątów Wielkich, Olsztyn: [Dariusz Sonak], 2013.

Liedtke A. Dorota z Mątowów. [W:] Hagiografia polska. Słownik bio-bibliograficzny. Red. o. Romuald Gustaw OFM. T. 1: A–K. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1971, s. 311–316.

Matela L. Na tropach tajemniczych wierzeń. „Nieznany Świat” 2015, nr 11, s. 24–27.

Mistrz Jan z Kwidzyna, Siedmiolilie Doroty z Mątów (1347–1394). Tłum. bp J. Wojtkowski, Olsztyn: [Julian Wojtkowski], 2012.

Misztal H. Błogosławiona Dorota z Mątowów. [W:] Polscy święci. T. 1. Red. o. J. Roman BAR OFMconv. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Teologii Katolickiej, 1983, s. 27–68.

Murinius M. Kronika mistrzów pruskich. Olsztyn: Wydawnictwo Pojezierze, 1989, s. 170–176.

Ojcewicz G. Cudowne interwencje Doroty z Mątów: uzdrowienia i pomoc w nagłych wypadkach. [W:] In nomine Domini. Księga Pamiątkowa ku czci Księdza Biskupa Jana Styrny w 50. rocznicę posługi kapłańskiej Olsztyn–Elbląg: Wydział Teologii UWM, 2015, s. 191–206.

Ojcewicz G. Portret Doroty z Mątów według Güntera Grassa. [W:] Kwidzyńska rekluza. Uniwersalne i regionalne przejawy kultu błogosławionej Doroty z Mątów Wielkich. Red. J. Hochleitner. Kwidzyn: Towarzystwo Miłośników Ziemi Kwidzyńskiej, 2014, s. 235–269.

Ojcewicz G. Śmiertelna pobożność. Święta Dorota z Mątów: mity i rzeczywistość. Szczytno: Wydawnictwo Grzegorza Ojcewicza „GregArt”, 2016.

Ojcewicz G. Wielki mistrz Konrad von Jungingen i wyżsi dostojnicy krzyżaccy jako świadkowie procesu kanonizacyjnego Doroty z Mątów. „Schody Kawowe” (Kwidzyn) 2015, nr 3 (63) (Rok XVI), lipiec–wrzesień, s. 20–22.

Ojcewicz G. Z czym wypadnie się zmierzyć piszącemu odważnie o Dorocie z Mątów? „Schody Kawowe” (Kwidzyn) 2014, nr 4 (60) (Rok XV), październik–grudzień, s. 19–22.

Pizuński P. Nadworny heretyk wielkiego mistrza. [W:] P. Pizuński. Sekretne sprawy Krzyżaków, Gdańsk: Wydawnictwo ARENGA, 2005, s. 118–124.

Pizuński P. Poczet wielkich mistrzów krzyżackich 1198–2000. Gdańsk: Wydawnictwo ARENGA, 2003, s. 109–114.

Radzimiński A. Kwidzyn w Średniowieczu. [W:] Kwidzyn. Dzieje miasta. Red. K. Mikulski, J. Liguz. Kwidzyn: Kwidzyńskie Centrum Kultury, 2013, s. 55–90.

Urban W. Krzyżacy. Historia działań militarnych. Tłum. E. Możejko. Warszawa: Książka i Wiedza, 2005.

Wiśniewski J. Niektóre aspekty pobożności błogosławionej Doroty z Mątów Wielkich. [W:] Kwidzyńska rekluza. Uniwersalne i regionalne przejawy kultu błogosławionej Doroty z Mątów Wielkich. Red. J. Hochleitner. Kwidzyn: Towarzystwo Miłośników Ziemi Kwidzyńskiej, 2014, s. 53–76.

Wiśniewski J. Zabiegi o wyniesienie na ołtarze i zatwierdzenie kultu Doroty z Mątów Wielkich. [W:] Kaci, święci, templariusze. Studia z dziejów średniowiecza. T. 14. Malbork: Muzeum Zamkowe w Malborku, 2008, s. 563–579.

Wojtkowski J. Średniowieczny proces kanonizacyjny błogosławionej Doroty w Kwidzynie. [W:] Kwidzyńska rekluza. Uniwersalne i regionalne przejawy kultu błogosławionej Doroty z Mątów Wielkich. Red. J. Hochleitner. Kwidzyn: Towarzystwo Miłośników Ziemi Kwidzyńskiej, 2014, s. 33–50.

Zonenberg S. Kronika Szymona Grunaua. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2009.




REDAKTOR NACZELNY / EDITOR-IN-CHIEF Prof. UG, dr hab. Katarzyna Wojan (Uniwersytet Gdański, Polska / University of Gdańsk, Poland)

ADRES REDAKCJI / EDITORIAL BOARD OFFICE Uniwersytet Gdańsk, Wydział Filologiczny, Neofilologia ul. Wita Stwosza 51, PL 80-308 Gdańsk E-mail: finkw@univ.gda.pl; marta.noinska@ug.edu.pl

WYDAWCA / PUBLISHER Uniwersytet Gdański, Wydział Filologiczny, Polska / Faculty of Languages, University of Gdańsk, Poland

© Copyright by the Authors and Editorial Board

Publikacja finansowana ze środków na utrzymanie potencjału badawczego Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Gdańskiego. This journal is sponsored by the Faculty of Languages, University of Gdańsk, Poland.

ISSN 2392-3644 (online), ISSN 2449-6715 (print)