MIĘDZY MIŁOŚCIĄ A ŚMIERCIĄ, CZYLI IWANA TURGIENIEWA KONCEPCJA LUDZKIEGO LOSU; 278–289

Piotr Koprowski

Abstrakt


Between love and death, or Ivan Turgenev’s conception of human fate

The article presents the origin, the essence and various conditions of the concept of tragic love depicted by Ivan Turgenev (1818-1883). Initially, the Russian was trying to catch the nature of love as a result of reading works of Russian and West European Romanticism authors — George Gordon Byron, Johann Wolfgang Goethe, Alexander Bestuzhev, Vladimir Benediktov. In a later period of his life, however, Turgenev was perceiving the issue of tragic love also through the prism of his personal feelings and life experiences. The concept of tragic love created by the writer, pessimistic in its meaning, is a component of Turgenev’s world-view. It should be considered together with his thoughts regarding the specific nature of human existence.

W artykule przedstawiono genezę, istotę i różnorodne uwarunkowania koncepcji miłości tragicznej autorstwa Iwana Turgieniewa (1818–1883). Rosjanin początkowo próbował uchwycić naturę miłości w następstwie lektury dzieł rosyjskich i zachodnioeuropejskich twórców doby romantyzmu: George’a Gordona Byrona, Johanna Wolfganga Goethego, Aleksandra Bestużewa, Włodzimierza Benediktowa. W nieco późniejszym okresie swego życia patrzył na związaną z nią problematykę również poprzez pryzmat osobistych doznań i doświadczeń życiowych. Stworzona przez pisarza, pesymistyczna w swej wymowie, koncepcja miłości tragicznej jest elementem składowym
Turgieniewowskiego światopoglądu. Trzeba rozpatrywać ją wespół z refleksjami autora Opowieści tajemniczych, dotyczącymi specyfiki ludzkiej egzystencji.

Pełny tekst:

Bez nazwy PDF

Bibliografia


Annienkow P. Młodość Turgieniewa 1840–1856. [W:] Turgieniew we wspomnieniach. Przeł. A. Sarachanowa. Wybór, wstęp i przypisy L. Suchanek. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1982, s. 44–64.

Ardow E. (Aprielewa H.). Ze wspomnień o Turgieniewie. [W:] Turgieniew we wspomnieniach. Przeł. A. Sarachanowa. Wybór, wstęp i przypisy L. Suchanek. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1982, s. 301–331.

Fet A. Moje wspomnienia. [W:] Turgieniew we wspomnieniach. Przeł. A. Sarachanowa. Wybór, wstęp i przypisy L. Suchanek. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1982, s. 84–125.

Hoffmann E.T.A. Kota Mruczysława poglądy na życie oraz fragmenty biografii kapelmistrza Jana Kreislera przypadkiem na strzępach makulatury zachowane. Przeł. E. Sicińska. Seria Dzieła wybrane.

Warszawa: Czytelnik, 1958.

Koprowski P. Pozytywista, ale jaki? Światopogląd Iwana Turgieniewa w latach 1848–883. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2009.

Koprowski P. W kręgu romantyzmu. Kształtowanie się struktur światopoglądowych Iwana Turgieniewa. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2008.

Koprowski P. „Zbędni ludzie”. W kręgu procesów indywidualizacji inteligencji rosyjskiej w XIX wieku. [W:] Historia, mentalność, tożsamość. Rosja i Europa Zachodnia w polskiej i ukraińskiej historiografii XIX i XX wieku. Red. E. Koko, M. Nowak i L. Zaszkilniak. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2013, s. 407–429.

Kto to jest? Rosyjskie jednoaktówki komediowo-satyryczne. Wybór, przedmowa i noty o autorach R. Śliwowski. Przeł. K. Białek et al. Warszawa: Czytelnik, 1981.

Łopatin G. Wspomnienia o Turgieniewie. [W:] Turgieniew we wspomnieniach. Przeł. A. Sarachanowa. Wybór, wstęp i przypisy L. Suchanek. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1982, s. 295–304.

Mazurek-Wita H. Kształt sceniczny sztuk dramatycznych Iwana Turgieniewa. [W:] Literatura rosyjska i jej kulturowe konteksty. Praca zbiorowa pod red. R. Łużnego. Prace Komisji Słowianoznawstwa

PAN. Oddział w Krakowie, nr 48. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990, s. 109–117.

Pascal B. Myśli. Przeł. T. Żeleński (Boy). W nowym układzie według wydania J. Chevaliera. Przedmowa J. Chevaliera. Uzupełnienia i warianty przeł. oraz całość przygotował do druku M. Tazbir. Wyd. 5. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1972.

Semczuk A. Iwan Turgieniew. Wyd. 2. Seria Profile. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1988.

Semczuk A. Iwan Turgieniew i ruch literacki w Rosji w latach 1834–1855. Komitet Słowianoznawstwa PAN. Wrocław — Warszawa — Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN, 1968.

Śmierć – przestrzeń – czas – tożsamość w Europie Środkowej około 1900. Materiały międzynarodowej konferencji zorganizowanej w dniach 8–10 grudnia 1996. Red. K. Grodziska, J. Purchla. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie, 2002.

Turgieniew I. Miesiąc na wsi. Komedia w pięciu aktach. Przeł. P. Hertz. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1951.

Turgieniew I. Opowiadania wybrane. Przeł. P. Hertz. Warszawa: Książka i Wiedza, 1952.

Turgieniew I. Zacisze i inne opowiadania. Przeł. Z. Kaczorowska i P. Hertz. Seria Z pism I. Turgieniewa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1955.

Turgieniew I. Dzieła wybrane. Wybrał i przypisami opatrzył A. Semczuk. T. 2. Seria Biblioteka Klasyków. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1981.

Turgieniew I. Opowieści tajemnicze. Wyboru dokonał i posłowiem opatrzył A. Semczuk. Przeł. M. Brzozowska et al. Warszawa: Książka i Wiedza, 1988.

Wymiary śmierci. Wybór i słowo wstępne S. Rosiek. Seria Przygody Ciała. Gdańsk: Słowo / Obraz / Terytoria, 2002.

Белинский В.Г. Полное собрание сочинений. В 13 томах. Т. 9. Москва: Издательство Академии наук СССР, 1955.

Богословский Н. Тургенев. Москва: ЦК ВЛКСМ «Молодая Гвардия», 1964.

Бялый Г., А. Муратов. Тургенев в Петербурге. Ленинград: Лениздат, 1970.

Тургенев И. Неизданные письма к г-же Виардо и его французским друзьям (1846–1882). Mосква: Издание Д.П. Ефимова, 1900.

Тургенев И.С. Полное собрание сочинений и писем в 28 томах. Письма. Т. 2. Moсква — Ленинград: Издательство Академии наук СССР, 1961.




REDAKTOR NACZELNY / EDITOR-IN-CHIEF Prof. UG, dr hab. Katarzyna Wojan (Uniwersytet Gdański, Polska / University of Gdańsk, Poland)

ADRES REDAKCJI / EDITORIAL BOARD OFFICE Uniwersytet Gdańsk, Wydział Filologiczny, Neofilologia ul. Wita Stwosza 51, PL 80-308 Gdańsk E-mail: finkw@univ.gda.pl; marta.noinska@ug.edu.pl

WYDAWCA / PUBLISHER Uniwersytet Gdański, Wydział Filologiczny, Polska / Faculty of Languages, University of Gdańsk, Poland

© Copyright by the Authors and Editorial Board

Publikacja finansowana ze środków na utrzymanie potencjału badawczego Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Gdańskiego. This journal is sponsored by the Faculty of Languages, University of Gdańsk, Poland.

ISSN 2392-3644 (online), ISSN 2449-6715 (print)