AN ANALYSIS OF THE HOMONYMIC COMMUNITY OF THE FINNISH AND RUSSIAN LANGUAGES; 142–155

Katarzyna Wojan

Abstrakt


The subject of the analysis is the phenomenon of parallel presence of lexemes which fulfill the criteria of formal identicalness of sound (or its record) and are, at the same time, interlingual homonyms of two linguistic systems. The phenomenon is known as interlingual homonemy (‘homonymy of homonyms’). Those are complete sets of interlingual
homonyms, obtained after the formal classification of lexical sets of the two languages. The structural unit is a linguistic homonem, the complete set of interlingual homonymic pairs which have the origins in the formal convergence of two interlingual homonymic sets. Formal criteria are treated flexibly, although they are superordinate to the issues connected with homonymy. The article contains the results of quantitative analysis concerning the homonymic community of the Finnish and Russian languages — up till now 295 converging sets
have been recognized. From the presented quantitative data of relations between semantic homonymic Finnish and Russian sets, the medium values of convergent and non-convergent meanings will be calculated.


Analiza wspólnoty homonimicznej języka fińskiego i rosyjskiego

Przedmiotem opisu jest zjawisko paralelnego występowania w dwóch odmiennych systemach językowych leksemowych zbiorów homonimów wewnątrzjęzykowych. Zjawisko to określane jest mianem homonemii międzyjęzykowej (‘homonimii homonimów’). Stanowią ją międzyjęzykowe zbiory homonimów leksemowych, spełnieniających
kryteria formalne (wymóg identyczności / podobieństwa fonetyczno-graficznego). Jednostką nadrzędną (strukturalną) zbioru jest homonem wewnątrzjęzykowy, którym określa się pełny zbiór homonimów danego systemu języka o wspólnej formie. Z kolei pełny zbiór par homonimów międzyjęzykowych, powstałych w wyniku konfrontacji zgodnych formalnie leksemów lub/i homonemów wewnątrzjęzykowych dwóch systemów języka, nazwano homonemem międzyjęzykowym o krotności par będącej iloczynem krotności znaczeń obu homonemów (lub/i leksemów) wewnątrzjęzykowych. Artykuł prezentuje dane analizy ilościowej wyłonionej wspólnoty homonenowej pary języków: fińskiego i rosyjskiego. Na obecnym etapie wyekstrahowano 295 całkowitych
homonemów międzyjęzykowych. W oparciu o rezultaty klasyfikacji formalnej oraz semantycznej wyliczono średnią znaczeń zbieżnych i niezbieżnych dla danej międzyjęzykowej wspólnoty homonimicznej.

Pełny tekst:

Bez nazwy PDF

Bibliografia


Buttler D. Słownik polskich homonimów całkowitych. Wrocław: Ossolineum, 1988.

Buttler D. Polskie i rosyjskie homonimy rzeczownikowe. [In:] Paralele w rozwoju słownictwa języków słowiańskich. Wrocław: Ossolineum, 1989, pp. 95–103.

CD-Perussanakirja. Uusin tieto nykysuomen sanoista. CD-ROM PC/Windows. Helsinki: Edita, 1996.

Handke K. Perspektywa paraleli, czyli sposób badania zjawisk językowych. [W:] Paralele w rozwoju słownictwa języków słowiańskich. Wrocław: Ossolineum, 1989. pp. 7–17.

Itkonen Terho. Uusi kieliopas. Uudistanut Sari Maamies. Helsinki: Tammi, 2002.

Koukkunen K. Atomi ja missi. Vierassanojen etymologinen sanakirja. Porvoo: WSOY, 1990.

Kudzinowski Cz. Słownik fińsko-polski (Suomalais-puolalainen sanakirja). 1–2. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, 1988.

Uusi venäläis-suomalainen suursanakirja. 1–2. Тоim. М. Kuusinen. 2. pain. Porvoo — Helsinki —Moskova: WSOY, 2000.

Laalo K. Homonymiasta ja polysemiasta. “Virittäjä” 1989, No 2, pp. 220–235.

Laalo K. Säkeistä patoihin. Suomen kielen monitulkintaiset sananmuodot. Vaasa: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1990.

Laalo K. Huvitav lugu — kiinnostava juttu. Suomen ja viron välinen sanaston riskiryhmä ja sen taustaa. Tampere: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1992.

Leino P. Polysemia — kielen moniselitteisyys. Kieli 7. Helsinki: Helsingin yliopiston suomen kielen laitos, 1993.

Maćkiewicz J. Wyrazy międzynarodowe (internacjonalizmy) we współczesnym języku polskim. [In:] Encyklopedia kultury polskiej. 2: Współczesny język polski. Ed. by J. Bartmiński. Wrocław: Wiedza

o Kulturze, 1993, pp. 555–562.

Maćkiewicz J. Polszczyzna w europejskiej lidze językowej. [In:] Symbioza kultur słowiańskich i niesłowiańskich w Europie Środkowej. Ed. by M. Bobrownicka. Kraków: Universitas, 1996, pp. 197–202.

Majewska M. Homonimia i homonimy w opisie językoznawczym. Warszawa: Elipsa, 2002.

Nurmi T. Uusi suomen kielen sanakirja ulkomaalaisille. Helsinki: Gummerus, 1999.

Nykysuomen sanakirja. 1–4. Toim. M. Sadeniemi. Porvoo — Helsinki — Juva: WSOY, 1992.

Saukkonen P. et. al. Suomen kielen homonyymejä. [In:] Språkhistoria och språkkontakt i Finland och Nord-Skandinavien. Studier tillägnade Tryggve Sköld den 2 november 1982. Stockholm: Kungliga

Skytteanska samfundets handlingar 26, 1982, pp. 255–272.

Suomen sanojen alkuperä. Etymologinen sanakirja. 1–3. Toim. Erkki Itkonen, U.-M. Kulonen 2. pain. Jyväskylä: Gummerus. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2001.

Sivistyssanasto. [In:] Joka kodin suomen kielen opas. Toim. K. Turtia. Helsinki: Otava, 1995, pp. 437–669.

Weinreich U. Languages in Contact. Findings and Problems. Mouton: The Hague, 1963.

Wojan K. The Genesis of Homonymy of the Finnish Language. “Fenno-Ugristica” 2003, No 25, pp. 180–187.

Wojan K. The Lexical Homonymy of the Finnish Language. [In:] Grammatika és kontextus. Új szempontok az uráli nyelvek kutatásában (= Grammatika ja kontekst. Uued vaatenurgad uurali keelte uurimises = Grammar and Context. New Approaches to the Uralic Languages). Eds. by M. Csepregi, V. Masonen. Budapest: Urálisztikai Tanulmányok 17, 2007, pp. 348–358.

Wojan K. Wspólnota homonimiki języków europejskich (na materiale języków: polskiego, rosyjskiego i fińskiego) . [The Homonymic Community of the European Languages (On the Material of Polish,

Russian and Finnish)]. 1–3. Unpublished Doctor Dissertation. Poznań: Adam Mickiewicz University, 2007.

Wojan K., Wojan Z. Сравнительно-сопоставительный анализ цифровой репрезентации лексем с дифференцированной акцентуацией. [In:] Congreso International «La lengua y literatura rusas en el espacio educativo internacional: estado actual y perspectivas. Granada, 7–9 mayo 2007». Ponencias y comunicaciones. Tomo II. Ed. R. G. Tirado et al. Sankt-Peterburg — Granada: MIRS, 2007, pp. 1243–1249.

Wojan K. Wstęp do badań wieloznaczności leksemów w ujęciu kontrastywnym. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2010.

Wojan K. Przypadkowe i nieprzypadkowe wędrówki leksemów. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2010.

Wojan K. przy udziale E. Skupińskiej-Dybek. Słownik homonimów leksemowych języka rosyjskiego z polskimi ekwiwalentami tłumaczeniowymi (= Словарь лексемных омонимов русского языка

с польскими переводными эквивалентами). Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2011.

Wojan K. Rosyjskie leksemy homonimiczne w teorii językoznawczej i praktyce leksykograficznej. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2011.

Wojan K. Homonimika leksemowa języka fińskiego (= Suomen kielen leksikaalisia homonyymejä). Unpublished dictionary (in typescript).

Ахманова О. Словарь омонимов русского языка. Москва: Русский язык, 1986.

Большой толковый словарь русского языка. Под ред. С.А. Кузнецова. Санкт-Петербург: Норинт, 2000.

Воян К. Явление омонимии и сравнительное языкознание (на материалe русского, польского и финского языков). “Съпоставително езикознание” 2004, No 1, XXIX, pp. 24–35.

Дубичинский В.В. Лексические параллели. Харьков 1993.

Дубичинский В.В. Лексические параллели украинского, польского и немецкого языков. [In:] Język, tożsamość i komunikacja międzykulturowa. Księga Pamiątkowa ofiarowana Doktor Bożenie

Zinkiewicz-Tomanek. Eds. by E. Komorowska, D. Stanulewicz. Szczecin: Volumina.pl Daniel Krzanowski, 2011, pp. 75–86.

Колесников Н.П. Словарь омонимов русского языка. Ред. Н.М. Шанский. 2-е изд. Тбилиси: Тбилисский государственный yниверситет, 1976.

Комлев Н.Г. Словарь иностранных слов. Москва: Издательство Московского университета, 1995.

Малаховский Л.В. Теория лексической и грамматической омонимии. Ленинград: Наука, 1990.

Ожегов С.И., Шведова Н.Ю. Толковый словарь русскоо языка. Москва: Русский яык, 1993.

Окунева А. Словарь омонимов современного русского языка. Москва: Русский язык, 2002.

Словарь иностранных слов. 11. изд. Москва: Русский язык, 1984.

Словарь русского языка. 1–4. Под. ред. А.П. Евгеньевой. 2-е изд. Москва: Русский яык, 1981.

Фасмер М. Этимологический словарь русского языка. 1–4. Москва: Прогресс, 1986–1987.




REDAKTOR NACZELNY / EDITOR-IN-CHIEF Prof. UG, dr hab. Katarzyna Wojan (Uniwersytet Gdański, Polska / University of Gdańsk, Poland)

ADRES REDAKCJI / EDITORIAL BOARD OFFICE Uniwersytet Gdańsk, Wydział Filologiczny, Neofilologia ul. Wita Stwosza 51, PL 80-308 Gdańsk E-mail: finkw@univ.gda.pl; marta.noinska@ug.edu.pl

WYDAWCA / PUBLISHER Uniwersytet Gdański, Wydział Filologiczny, Polska / Faculty of Languages, University of Gdańsk, Poland

© Copyright by the Authors and Editorial Board

Publikacja finansowana ze środków na utrzymanie potencjału badawczego Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Gdańskiego. This journal is sponsored by the Faculty of Languages, University of Gdańsk, Poland.

ISSN 2392-3644 (online), ISSN 2449-6715 (print)